Schema van de warmtegedreven ijsgroei op Antarctica (afb: Eric Steig et al./NAture)
Tussen 2021 en 2023 leek Antarctica te groeien. Zware sneeuwval, aangewakkerd door natter weer, zorgde ervoor dat delen van het continent in (ijs)massa toenamen, waardoor sommigen zich afvroegen of klimaatverandering werkelijk de oorzaak was van het smelten van het ijs. Een nieuwe studie zou echter aantonen dat de toename van de neerslag te maken had met extra warme tropische oceaanwateren en geen herstel aankondigt van een verdwijnend ijs op en rond het zuidelijke continent.
Het ijs op en rond Antarctica krimpt al tientallen jaren doordat warm water het ijs van onderaf doet smelten en mede daardoor grote brokken ijs in de oceaan storten. De jaarlijkse neerslag kan de smelt niet bijbenen, wat resulteert in een netto ijsmassaverlies. De sneeuw die viel op Oost-Antarctica, een uitgestrekt gebied dat bijna 80% van al het landijs op aarde bevat, zorgde echter voor een snellere massatoename dan het ijs smolt. Hoewel het massaverlies in West-Antarctica aanhield, leek de algemene trend bemoedigend.
“Begin jaren 2020 viel er uitzonderlijk veel sneeuw op delen van Antarctica. Omdat Antarctica zo groot is, is er niet veel extra sneeuw nodig om het ijsverlies aan de randen van de ijskap te compenseren. Dit leidde tot de indruk dat het ijsverlies afneemt,” aldus Eric Steig, hoogleraar aard- en ruimtevaartwetenschappen aan de universiteit van Washington. De onderzoekers vroegen zich af of die trend zich in de toekomst zou voortzetten. Om die vraag te beantwoorden, moesten ze de oorsprong van de neerslag achterhalen.
Aangezien warme lucht meer vocht kan bevatten dan koudere lucht, zouden hogere breedtegraden uiteindelijk te maken kunnen krijgen met nattere omstandigheden als gevolg van de opwarming van de aarde. Wetenschappers stellen dat de gemiddelde hoeveelheid vocht in de lucht zal toenemen naarmate de wereldwijde temperaturen stijgen. Sommigen zagen de zwaardere sneeuwval als bewijs dat deze verwachte trend zich in Antarctica aan het manifesteren was. “Warmere omstandigheden bevorderen de verschuiving van stormen richting de polen, wat het ijsverlies door sneeuwval zou kunnen compenseren”, aldus medeonderzoeker Qinghua Ding, hoogleraar atmosferische en klimaatwetenschappen aan de UC Santa Barbara.
De gegevens vertelden echter een ander verhaal. Met behulp van een computermethode waarbij watermoleculen worden ‘gemerkt’, koppelden de onderzoekers de extra neerslag in Antarctica aan de tropische warme zone, een warm gebied in de westelijke Stille Oceaan en de oostelijke Indische Oceaan dat een onevenredig grote bijdrage levert aan extreem weer.
De watertemperatuur in de warme zone was tussen 2021 en 2023 aanzienlijk hoger dan gemiddeld, wat veranderingen in de atmosferische circulatie teweegbracht die meer vocht naar Oost-Antarctica leidden. Historisch bewijs toont aan dat de opwarming van het warme wateroppervlak gedurende enkele jaren normaal is. Om de paar decennia warmt het water gedurende enkele jaren op, waarna de temperatuur weer terugkeert naar de gemiddelde temperatuur. Steig: “Wanneer er iets verandert, is het zelfs voor wetenschappers verleidelijk om te denken: ‘Oh, er is een nieuwe norm ontstaan’, maar deze analyse laat zien dat dat niet het geval is. Dit is hoogstwaarschijnlijk een kortstondig fenomeen.”
“Het klimaatsysteem is complex,” zegt Ding. “Elk jaar brengt nieuwe verrassingen en we moeten nieuwsgierig, bescheiden en ruimdenkend blijven om onze theorieën te verbeteren.”
Bron: phys.org