Amazonegebied is geen broeikasgasput meer

Bosbranden Amazonegebied

Bosbranden Amazonegebied

Wat wel de ‘groene longen’ van de wereld werden genoemd, het Amazonegebied, zou niet langer een ‘koolstofput’ zijn, maar meer broeikasgassen verspreiden dan het opneemt, zo zou zijn gebleken uit de ontwikkelingen in de afgelopen vijftien jaar. Daardoor fungeert het tropisch regenwoud in Zuid-Amerika niet langer als broeikasgasopnemer. Hoofdoorzaak zou niet de door mensen veroorzaakte klimaatverandering zijn maar de door mensen gekapte bossen en moedwillig aangestoken bos branden.
Het Amazoneregenwoud werd altijd beschouwd als de ‘groene longen’ van de aarde dat tevens fungeerde als koolstof put (-opslag), maar de laatste jaren werd die opslagfunctie steeds ‘wankelmoediger’. Door middel van fotosynthese absorbeerde de dichte vegetatie grote hoeveelheden van het broeikasgas kooldioxide uit de atmosfeer. Naar schatting sloeg het Amazoneregenwoud ongeveer alles bij elkaar 123 miljard ton koolstof op in zijn planten en bodems. Op die manier fungeerde het als een buffer die een deel van onze CO2-uitstoot kan compenseren, althans, zo was het. Ontbossing, klimaatverandering en bosbranden hebben de afgelopen decennia echter een zware tol geëist van het Amazonegebied.
Dat heeft een groep onderzoeksters onder leiding van Luciana Gatti van het Nationaal Instituut voor Ruimteonderzoek in São Paulo uitgezocht. Hun gegevens zijn gebaseerd op satellietinformatie en vliegtuigmetingen door onderzoeksvliegtuigen in de afgelopen vijftien jaar.
Gatti en de haren onderzochten specifiek hoe de netto koolstofbalans van het regenwoud de afgelopen 25 jaar is veranderd en welke factoren de voornaamste oorzaken zijn van deze verschuiving. Hiervoor combineerden zij gegevens over biomassa, vegetatiegroei en bosverlies met CO2-meetgegevens.
Ze kwamen tot de ontnuchterende (en reeds verklapte) slotsom dat het Amazoneregenwoud geen netto CO2-put meer is. Hun analyses maken aannemelijk dat het gebied de afgelopen vijftien jaar gemiddeld 0,32 miljard ton koolstof per jaar heeft uitgestoten. Hoewel de balans van jaar tot jaar schommelt, was de netto koolstofbalans van het regenwoud zelfs in de meest gunstige – uitzonderlijk regenachtige – jaren nauwelijks beter dan neutraal. Zo fungeert het Amazonegebied niet langer als buffer binnen het klimaatsysteem; in plaats daarvan is het een extra bron van kooldioxide geworden.

Neerslag

Het blijkt dat in jaren met veel neerslag, weinig ontbossing en nauwelijks bosbranden het oerwoud de minste hoeveelheid CO2 uitstoot. Dat gebeurde in de periodes 2011 tot en met 2014, in 2017 en 2018. Onder deze omstandigheden is de netto koolstofbalans vrijwel neutraal, met een uitstoot van 0,11 miljard ton koolstof per jaar. Toch is het regenwoud ook onder deze relatief gunstige omstandigheden niet langer een netto CO2-opslagplaats.
Dat wordt nog slechter in jaren met een gunstig klimaat, maar die tegelijkertijd gekenmerkt worden door grootschalige ontbossing en wijdverspreide branden, zoals tussen 2019 en 2022. Onder dergelijke omstandigheden nam de kooldioxiddeuitstoot drastisch toe. De netto koolstofbalans voor deze groep bedraagt -​​0,43 miljard ton koolstof per jaar.

De koolstofbalans wordt nog ongunstiger wanneer het gebied, naast aanzienlijk houtkap en branden, ook te kampen heeft met droogte en extreme hitte zoals te zien was in 2010 en tijdens de El Niño-jaren 2015 en 2016 en 2023 en 2024. In die jaren stootte het Amazoneregenwoud gemiddeld 0,49 miljard ton meer koolstof uit dan het opnam.
Ik(=as) vraag me dan toch hoe het komt dat in die relatief gunstige eerste categorie dan nog steed de koolstofbalans negatief is. De onderzoeksters zeggen dat niet de klimaatverandering maar het landgebruik (-misbruik, zou ik zeggen) de hoofdoorzaak is, maar uit de cijfers blijkt dat de omstandigheden die door de aardopwarming vaker zullen voorkomen een aanzienlijk effect op de (negatieve) koolstofbalans hebben. Of zit ik te muggenziften?

https://www.nature.com/articles/s41586-026-11168-1″ target=”_blank” rel=”noopener noreferrer”>doi: 10.1038/s41586-026-11168-1

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *