De kritieke drempels van achttien ijsbekkens op Antarctica en hun (mogelijke) bijdrage aan de zeespiegelstijging in meters (afb: Ricarda Winkelmann et al./Nature Climate Change)
De Antarctische ijskap gedraagt zich niet als één geheel met één kantelpunt, maar eerder als een netwerk van verschillende, met elkaar in wisselwerking staande ijsbekkens met verschillende kritische drempels, stellen de onderzoeksters. “In Antarctica is er niet slechts één drempel die we in de gaten moeten houden, maar eerder een hele reeks”, legt Ricarda Winkelmann uit, directeur van het Max Planckinstituut MPI-GEA en verbonden aan PIK. “We zien namelijk dat het ijsverlies in sommige Antarctische ijsbekkens geleidelijk verloopt bij toenemende opwarming, terwijl andere bekkens worden gekenmerkt door een kantelpunt. Als dit punt wordt overschreden, versnelt het ijsverlies onevenredig ten opzichte van verdere opwarming en kan het eeuwen of zelfs millennia onomkeerbaar zijn.”
Volgens de studie hebben sommige gebieden, zoals de regio van de Amundsenzee met de Thwaites- en Pine Island-gletsjers en het Ronnebekken in West-Antarctica, de laagste drempelwaarden en hebben ze hun kantelpunt mogelijk al overschreden bij de huidige opwarming van de aarde van ongeveer 1,3°C. Winkelmann: “Het overschrijden van een kantelpunt betekent niet dat de ijskap onmiddellijk instort. Grootschalig ijsverlies in deze regio’s zou eeuwen duren, maar het proces is mogelijk al begonnen in delen van de West-Antarctische ijskap.”
“Het is niet alleen West-Antarctica dat getroffen wordt”, zegt medeonderzoeker Julius Garbe. “In Oost-Antarctica is de ijsmassa groot genoeg om meer dan tien keer zoveel bij te dragen aan de stijging van de zeespiegel als in West-Antarctica. Grote regio’s zoals het Wilkes-bekken lopen ook een steeds groter risico op aanzienlijk ijsverlies als de opwarming doorzet met 2°C tot 5°C boven het pre-industriële niveau.”
De Antarctische ijskap is de grootste aaneengesloten ijsmassa op aarde. Als deze volledig zou smelten, zou de ijskap genoeg ijs bevatten om de wereldwijde zeespiegel met meer dan 58 m te laten stijgen. In de studie onderzochten de onderzoeksters het variërende smeltgedrag van achttien afzonderlijke Antarctische ijsbekkens (ijsvanggebieden) en analyseerden ze de risico’s van potentieel langdurig ijsverlies onder verschillende opwarmingsniveaus.
Hiervoor voerden de onderzoeksters simulaties uit met het PISM-ijskapmodel, waarbij de gemiddelde wereldtemperatuur geleidelijk werd verhoogd om het smeltgedrag van elk afzonderlijk ijsbekken op de lange termijn in kaart te brengen. De studie toont ook aan dat de ijsbekkens met elkaar kunnen wisselwerken en dat ijsverlies in één regio terugkoppelingseffecten in aangrenzende bekkens kan veroorzaken.
Miljoenen jaren ontstaan
“De Antarctische ijskap is in miljoenen jaren ontstaan, maar als de wereldwijde uitstoot blijft stijgen, kunnen we binnen enkele decennia processen in gang zetten die zullen leiden tot aanzienlijk ijsverlies op de lange termijn”, zegt medeonderzoeker Torsten Albrecht.
Winkelmann is net terug van twee weken veldwerk in Antarctica. “Observaties ter plaatse laten duidelijk zien hoe snel sommige regio’s van Antarctica al reageren op door de mens veroorzaakte klimaatverandering. Extreme weersomstandigheden komen niet alleen vaker voor, maar veranderen ook de dynamiek van het ijs. Dit illustreert op indringende wijze hoe kwetsbaar deze enorme ijskap is.”
“Onze kaart van potentiële regionale kantelpunten laat zien waar de grootste risico’s op de lange termijn liggen en welke regio’s van de Antarctische ijskap extra nauwlettend in de gaten moeten worden gehouden. Om verdere destabilisatie van de ijsbekkens te voorkomen, is een snelle reductie van de uitstoot van broeikasgassen essentieel.” Met Trump in het Witte Huis en de klimaatlaksheid elders zal dat niet gauw gebeuren (vrees ik=as).
Bron: idw-online.de