Uit onderzoek blijkt dat de Prudhoeijskoepel, een belangrijk hoog punt van de ijskap op Groenland, ongeveer 7000 jaar geleden volledig smolt tijdens een relatief milde periode van natuurlijke opwarming. Dat betekent dat deze zogenaamd stabiele ijskap veel fragieler is dan eerder gedacht en dat het goed mogelijk is dat de huidige door de mens veroorzaakte opwarming iets dergelijks zou kunnen veroorzaken.
In het project GreenDrill verzamelen ijsonderzoekers door boringen gesteente en sediment dat begraven ligt onder de Groenlandse ijskap. Uit het verzamelde materiaal concludeerden ze dat de Prudhoeijskoepel ongeveer 7000 jaar geleden volledig was verdwenen. Dit is veel recenter dan ze eerder dachten.
De bevindingen maken aannemelijk dat dit verhoogde gebied in het noordwestelijke deel van de ijskap zeer gevoelig is voor zelfs een bescheiden opwarming. De smelt vond plaats tijdens het Holoceen, de relatief stabiele klimaatperiode die 11 000 jaar geleden begon en tot op de dag van vandaag voortduurt.
“Dit is een tijdperk dat bekendstaat om zijn klimaatstabiliteit, toen de mens voor het eerst landbouwmethoden ontwikkelde en stappen zette richting beschaving (wat we ‘beschaving’ noemen; as)”, zegt Jason Briner van de universiteit van Buffalo. “Het is dus slechts een kwestie van tijd voordat die ijskoepel weer door de huidige door de mens veroorzaakte klimaatverandering begint te smelten. Dat betekent dat het slechts een kwestie van tijd is voordat de koepel zich opnieuw terugtrekt.”
Kennelijk is er nog niet vaak tot onder de ijslaag op Groenland geboord (het zou voor het eerst zijn dat het onderzoek daarop was gericht). Wetenschappers blijken, stelt het persbericht, minder monsters van gesteente en grond van onder de ijslaag van Groenland te hebben dan van de maan.
Hun chemische samenstelling onthult wanneer het oppervlak voor het laatst aan zonlicht werd blootgesteld, waardoor perioden in het verleden waarin de ijskap verdween, nauwkeurig kunnen worden vastgesteld.
Voor dit onderzoek bestudeerden wetenschappers boorkernen die in 2023 tijdens een wekenlange expeditie op de top van Prudhoekoepel werden genomen op een diepte van 500 meter.

Om te bepalen wanneer het sediment voor het laatst aan de lucht was blootgesteld, gebruikten de onderzoekers thermoluminescentiedatering. Deze methode meet de energie die is opgeslagen in mineraalkorrels. Wanneer deze korrels begraven liggen, vangen ze elektronen op uit natuurlijke straling. Zodra ze aan licht worden blootgesteld, geven ze die energie af als een zwakke gloed (lumenscentie) die wetenschappers kunnen meten.

Tussen 6000 en 8200 jaar

De sterkte van dit signaal toonde aan dat het sediment tussen 6000 en 8200 jaar geleden voor het laatst aan daglicht was blootgesteld. “Dit betekent dat Prudhoekoepel ergens vóór deze periode is gesmolten, waarschijnlijk tijdens het vroege Holoceen, toen de temperaturen ongeveer 3°C tot 5°C warmer waren dan nu. Sommige projecties geven aan dat we die opwarmingsniveaus bij de Prudhoekoepel rond het jaar 2100 zouden kunnen bereiken,” zegt hoofdauteur Caleb Walcott-George van de universiteit van Kentucky.

Deze bevindingen hebben belangrijke gevolgen voor de zeespiegelstijging. Door zwakke plekken langs de randen van de Groenlandse ijskap te identificeren, kunnen wetenschappers beter voorspellen waar het smelten zou kunnen beginnen en welke kustgebieden het grootste risico lopen.
“Rots en sediment van onder de ijskap vertellen ons direct welke randen van de ijskap het kwetsbaarst zijn, wat cruciaal is voor nauwkeurige lokale voorspellingen van de zeespiegel. Dit nieuwe wetenschappelijke vakgebied levert deze informatie via directe observaties en is een grote verandering als het gaat om het voorspellen van ijssmelting,” zegt medeonderzoeker Joerg Schaefer.

De locaties bevonden zich in de buurt van Camp Century, een basis uit de Koude Oorlog waar onderzoekers van het Amerikaanse leger ooit in het ijs boorden in een poging om kernraketten te verbergen. In plaats daarvan vonden ze sediment dat wetenschappers later hielp ontdekken dat de ijskap zo’n 400 000 jaar geleden veel kleiner was geweest.
Briner: “Dit project had een complexere logistiek dan welk project dan ook waar ik in mijn carrière bij betrokken ben geweest. Zoveel bewegende delen en zoveel talent onder de wetenschappers, boormannen en ondersteunend personeel.” Walcott-George, in die tijd promovendus in Buffalo, beschreef de ervaring als zeer nederigmakend. “Als je alleen maar ijs in alle richtingen ziet, is het een zeer nederigmakende gedachte dat dat ijs in het recente geologische verleden verdwenen is en in de toekomst weer zal verdwijnen,” zegt hij.

Er staan ​​aanvullende studies gepland met andere monsters, waaronder een monster dat dichter bij de rand van Prudhoekoepel is genomen. Dit monster zou de kwetsbaarste gebieden van de ijskap aan het licht kunnen brengen. De boorkernen kunnen ook sporen van oude planten bevatten, die aanwijzingen kunnen geven over het milieu van Groenland in het verleden. “We hebben nu een schatkist in handen die we kunnen ontleden en onderzoeken,” zegt Briner.

Bron: Science Daily