VN-chef Guterres wil fossiele sector laten betalen voor klimaatschade

Antonio Guterres

Antonio Guterres (afb: WikiMedia Commons)

De fossiele sector maakt lucratieve tijden door met de sterk gestegen energieprijzen, terwijl de aardopwarming door producten van die sector voor steeds meer problemen zorgt. Laat bedrijven uit die sector betalen voor de klimaatschade, zei VN-chef Antóno Guterres in een VN-vergadering volgens het principe van de vervuiler betaalt. Lees verder

Klimaat knapt niet op van ruimtewedloop naar de maan

SpaceX-baas Elon Musk

Elon Musk (afb: WikiMedia Commons)

Ruim een halve eeuw geleden zette Amerika twee astronauten op de maan, terwijl een derde rondjes om de maan vloog. Nu lijken diverse landen maar ook particulieren er op gebrand om, al of niet bemande, reisjes naar de maan te ondernemen. Wat is het nut van die energieverslindende en (dus) klimaatverpestende maanreisjes? Hebben we te maken met een machtsstrijd tussen de oude heerser (VS) en de opkomende macht (China)? Maar waarom zijn dan ook Zuid-Korea, Japan en nog wat andere landen er zo op gebrand om op die levenloze trabant te komen?
Lees verder

Laks klimaatbeleid grote bedreiging toekomst mensheid

Klimaat in 2021

Staat van het klimaat in 2021 allesbehalve beter dan voorgaande jaren (afb: schermafdruk rapport AMS)

Ondanks talloze waarschuwingen dat we met het lakse klimaatbeleid de verkeerde kant op gaan lijken burgers, bedrijven en overheden in de rijke landen niet geneigd de dreigende klimaatontwrichting serieus te nemen. Met die traagheid van handelen riskeert de (mensen)wereld gestelde klimaatdoelen niet te halen, zo meldt een rapport van United in Science, een samenwerkingsverband van de VN en (klimaat)organisaties. Nu al is duidelijk dat de aardopwarming al grote invloed heeft op het klimaat. Lees verder

“De aarde voor iedereen” is te redden (?)

Aarde voor allenHet lijkt er op dat de Club van Rome de mensheid nog niet heeft afgeschreven. In een nieuwe publicatie (Earth for all) ziet de club nog mogelijkheden de mensheid van klimaatontwrichting te redden, maar dan moet we wel aan de slag, niet alleen met het terugdringen van de broeikasgassen, maar ook met een veel gelijkere verdeling van de vruchten van de aarde dan nu, met de opzet van een duurzame(re) landbouw, de versterking van de positie van de vrouwen en de overgang naar duurzame energie. Voorlopig is het rapport (nog?) niet in het Nederlands verschenen. Lees verder

Waar blijven de houtsnijdende klimaatmaatregelen? (opinie)

Autowegen

De auto is bepalend voor de infrastructuur (afb: arno s)

Hoewel we met de mond belijden dat de klimaat-ontwrichting een belangrijk en groot probleem is lijken we, dat wil zeggen de consumenten in de rijke landen die voor de klimaatverandering verantwoordelijk zijn, niet de harde conclusies te willen trekken die het temperen van die ontwrichting onvermijdelijk maken. Waar blijven de maatregelen die direct hout snijden? Die zijn er wel degelijk maar er wordt nauwelijks over gesproken.Ik rijd nog wel eens op de fiets door Nederlands. Dan moet ik constateren dat dit ideale fietsland (korte afstanden en vlak) vrijwel geheel beheerst wordt door de auto. Begin dit jaar waren er in in Nederland 8,9 miljoen auto’s. Daarvan rijdt het overgrote deel (>95%) nog steeds op fossiele brandstof. De energie die die auto’s gebruiken gaat voor meer dan 90% naar het verplaatsen van die voertuigen zelf. Dat geldt ook voor elektrische auto’s, die, waarom dan ook, als (deel)oplossing worden gezien voor het klimaatprobleem. Totale energieverspilling. Net zoals het doelloos rondrijden in onnutte voertuigen dat voor sport doorgaat.

1. Een belangrijke klimaatmaatregel zou het terugbrengen van het gewicht van de auto zijn, dé bron van die energieverspilling van auto’s. Om te beginnen zouden personenwagens niet zwaarder mogen zijn dan 1000 kg en dat plafond zou steeds verder moeten worden verlaagd. Dat levert een enorme winst op voor klimaat, milieu en grondstofbeschikbaarheid.
2. In Nederland is de infrastructuur geheel ingericht op de auto’s. Die neemt een belangrijk deel van de schaarse ruimte in dit dichtbevolkte land in. Nederland heeft een uiterst hoge wegdichtheid. Toch blijft de Nederlandse overheid mikken op nog meer asfalt. Dat zou zijn om filevorming te voorkomen, maar dat is natuurlijk grote onzin. Die files worden gevormd door voertuigen die voor het overgrote deel maar een persoon bevatten.
Op dat punt valt nog veel te winnen. Je zou rekeningrijden moeten invoeren, waarbij het aantal onbezette plaatsen worden belast of reiskostenvergoeding koppelen aan het aantal meereizigers die iemand meeneemt. Ik geef toe dat de uitvoering daarvan lastig is, maar meer asfalt heeft altijd maar voor zeer korte tijd de files verminderd. Bovendien nemen wegen schaarse ruimte in beslag. Geen mm2 asfalt meer in Nederland, sterker nog: er kan best wel wat weg weg. Schept meteen wat ruimte voor de miljoen huizen (met zonnepanelen en -collectoren) die in Nederland moeten worden gebouwd.
3. Dat de landbouw op de schop moet weten we al tientallen jaren, maar wat hebben we daar hier in Nederland aan gedaan? Nu het conflict tussen landbouwsector en de politiek na veertig jaar onbewegelijkheid uit de hand loopt wordt er net gedaan of de boeren moeten ophouden met boeren. Dat is natuurlijk nonsens. Voeding is onze enige basisbehoefte (de rest is secundair of nog trivialer). Boeren moeten anders gaan boeren. De vleesproductie is een geweldig klimaatbelasting, dus daar moeten we van af. Ook de zuivel is niet bepaald klimaatzuiver, niet in de laatste plaats door de noodzaak dan veevoer te moeten produceren. Onze voeding moet veel plantaardiger worden of misschien wel geheel. Daar valt een hoop te winnen voor klimaat, milieu en onze gezondheid.
4. Verpakkingsmateriaal is een gigantisch probleem. Dat komt met de schaalvergroting van de distributie van producten. Kwetsbare en moeilijk houdbare producten worden stevig ingepakt/verpakt en al dat materiaal wordt meestal maar een keer gebruikt en vervolgens weggegooid. Statiegeld is een goed systeem om die afvalberg te verminderen, maar de grootwinkelbedrijven hebben het statiegeld vrijwel geheel uit hun systeem verdreven. Hef statiegeld op alle verpakkingsmateriaal en maak de producent en detailhandel verantwoordelijk voor de (her)verwerking of het hergebruik daarvan.
5. Bedrijven moeten worden verplicht van elk product dat ze op de markt brengen een levenscyclusanalyse te laten maken voor de effecten op klimaat, milieu en grondstofvoorraden naast de normale beoordeling op deugdelijkheid en veiligheid. Die analyses zouden ook voor bestaande producten moeten worden gemaakt (met alle consequenties van dien). Er zullen regels moeten komen waaraan producten moeten voldoen om op de markt te mogen worden gebracht/gehandhaafd.
6. In de bouw is ook een hoop klimaat- en milieuwinst te behalen. Slopen van gebouwen wordt moeilijker gemaakt. Ook zal van nieuw te bouwen huizen en bedrijfsgebouwen vooraf een milieu- en klimaateffectrapport moeten worden gemaakt.
7. We zullen heel hard moeten nadenken over het systeem dat ons heeft gemaakt tot vernietigers van onze woonplaneet: het kapitalisme. Dat streeft naar winstmaximalisatie en het enige dat telt in dat systeem is of je er geld mee kan verdienen. Ooit heb ik op school geleerd dat economie de verdeling van de schaarste is, maar wat wij nu economie noemen is louter geldeconomie. Hoe zo’n nieuw systeem er uit zou moeten zien weet ik niet, maar op (eigen) winst beluste bedrijven zouden niet de aandrijvers van dat systeem moeten zijn. De verdeling van de schaarste moet leidend worden.
8. In feite zou van alle sectoren moeten worden nagegaan hoe schadelijk ze voor milieu en klimaat zijn. De luchtvaart is daarvan een kwalijke voorbeeld en die bedrijfstak zal drastisch moeten worden ingekrompen. Er zijn meer sectoren die over de schreef gaan zoals grondstofwinning en bouw (naast natuurlijk de landbouw). Dat vergt een grote schoonmaak.
9. Alle nieuwe gebouwen en woningen zouden moeten worden voorzien van zonnepanelen en -collectoren. Wellicht dat ook (organische) zonnecollectoren kunnen worden ‘ingebouwd’ in vensters. Zonneparken op kostbare grond zijn uit den boze. Uiteraard worden gebouwen goed geïsoleerd.
10. Er moet breed ingezet worden op consuminderen, niet in de laatste plaats op het gebied van energieverbruik. Hoeveel machines hebben we nodig om te leven? Het leven wordt een stuk actiever als we onze auto aan de kant zetten en ons per fiets verplaatsen (desnoods een elektrische) en ga nou niet beweren dat dat niet mogelijk is.

10. Een laatste maatregel (voor dit overzicht van ‘snelle’ maatregelen) is niet door afzonderlijke landen uit te voeren, maar moet wereldwijd worden aangepakt. Je zou bijna zeggen dat we daarvoor een wereldregering nodig hebben, maar zolang die er niet is moeten we die taak maar aan de VN toeschuiven. De wereld heeft, zoals we gemerkt hebben, grenzen. Een van die grenzen wordt gesteld door het natuurlijke herstelvermogen van de aarde. Die grens overschrijden we al jaren, vooral door toedoen van het bovenmatige consumptiegedrag in de rijke landen. Ook grondstofvoorraden zijn niet oneindig werd al in 1972 geconstateerd. Die grenzen geven onze (=de wereldbevolking) mogelijkheden aan (maar die hoeven we niet helemaal op te gebruiken). Het lijkt ook verstandig grenzen aan de wereldbevolking te stellen, want hoe meer volk hoe minder te verdelen.

Ik noem hier een aantal zaken die soms direct kunnen worden ingevoerd en andere die wat langere voorbereiding vergen, maar ons (=Nederland) een stuk op weg helpen op de dreigende klimaatontwrichting af te wenden. Ongetwijfeld zijn er nog meer te bedenken, maar mijns inziens zijn dit maatregelen die (relatief) snel hout snijden en uiteraard zal de fossiele industrie zo snel mogelijk moeten worden afgebouwd.

as

Klimaatverandering vergroot kans op massale vissterfte

Zomersterfte vissen

Zomersterftes van vissen in meren in Wisconsin en Michigan (afb: univ. van Arkansas/Simon Tye)

Waardoor in grensrivier de Oder tussen Duitsland en Polen vissen massaal stierven is nog niet (helemaal) uitgeplust, maar vrijwel zeker is dat de klimaat-verandering daarbij een rol heeft gespeeld. Na bestudering van meer dan vijfhonderd gevallen vissterfte in meren in de VS denken onderzoekers dat die massasterftes ’s zomers steeds vaker zullen voorkomen. Dat bedreigt niet alleen de biodiversiteit maar ook de voedselvoorziening van mens en dier. Lees verder

Veel besmettelijke ziektes aangewakkers door klimaatverandering

Gelekoortsmug

Gelekoortsmug brengt ook het knokkelkoortsvirus over

Volgens een analyse wordt meer dan de helft van de besmettelijke ziektes (58%) verergerd door de klimaatverandering. Dan praten we over ziektes zoals malaria, knokkelkoorts en de ziekte van Lyme. Daar staat tegenover dat 16% van de ziektes soms minder vaak voor zullen komen. Lees verder

“Hou rekening met het einde der mensheid door aardopwarming”

We doen hier in het rijke westen of nog alle tijd van de wereld hebben, maar het is volgens sommige wetenschappers best mogelijk dat we regelrecht afkoersen op het uitsterven van de mens door een voortdenderend klimaatontwrichting. Althans die mogelijkheid mag we niet (meer) uitsluiten. “Er zijn zat redenen om te geloven dat de klimaatverandering eindigt in een katastrofe”, zegt Luke Kemp Van de universiteit van Cambridge een van de opstellers van de nieuwe analyse over de stand van de aarde. “Klimaatverandering was bij elke massauitsterving betrokken. Rijken vielen daardoor.” Lees verder

Indonesiërs slepen cementbedrijf voor rechter vanwege klimaatschade

Holcim aangeklaagd door bewoners Pari

Via HEKS kun je een petitie ondertekenen (afb: HEKS)

Bewoners van het Indonesische eiland Pari hebben het Zwitserse bedrijf Holcim voor het (Zwitserse) gerecht gedaagd. Volgens de klagers moet dat bedrijf betalen voor bescherming tegen overstromingen en zal het zijn broeikasgasuitstoot sterk moeten verminderen. Door de klimaatverandering en de zeespiegelstijging die daarvan het gevolg is dreigt hun eiland onder water te verdwijnen. Voor zover bekend is de stap van het viertal klagers de eerste tegen een cementbedrijf. Lees verder

Oceanen dreigen (ook) misbruikt te worden

Vijftien aandachtsgebieden mbt de oceanen

De ‘lijst’ van vijftien aandachtsgebieden met betrekking tot (bescherming van) de biodiversiteit in de oceanen (afb: Nature)

De mens leert maar heel moeizaam. We worden steeds harder geconfronteerd met de gevolgen van, vriendelijk gezegd, ons ondoordachte handelen, maar gaan vervolgens weer enthousiast aan de gang met andere destructieve handelingen. De mensheid, althans die in de rijke landen, hebben het sprookje aangeklampt dat elektrische auto’s een (deel)oplossing zijn voor de klimaatcrisis die wij in het rijke deel van de wereld zelf hebben gecreëerd en dan blijkt dat we lithium nodig hebben. Die is ruim te vinden in oceanen, dus wat let ons? We vissen al langer die oceanen leeg, maar dieper zitten ook nog vissen. Ook natuurbranden blijken onverwachte negatieve gevolgen te hebben voor de oceanen. Uit de klimaatcrisis zouden we de dure boodschap kunnen destilleren dat we zuinig moeten zijn met de onze enige woonplaneet, maar die lijkt aan dovemansoren verspild, waarschuwen onderzoekers. Lees verder