Witte daken, stadsgroen en -landbouw scheelt al gauw 1,2°C (afb: cordis.europa.eu)

Het verminderen van hittegolven en vervuiling in stedelijke gebieden hangt niet af van één enkele groene oplossing. In plaats daarvan is het nodig om infrastructuren zoals stadsparken en stadslandbouw strategisch te combineren met bouwkundige maatregelen zoals witte daken, stellen onderzoeksters. Dat scheelt al gauw 1,2°C, maar moet wel met beleid worden toegepast.
In het onderzoeksproject geïntegreerde systeemanalyse van stadsgroen en landbouw (URBAG) is zes jaar lang geanalyseerd hoe stadslandbouw en groene gebieden de milieubelasting kunnen verminderen en de duurzaamheid kunnen verbeteren in regio’s zoals het grootstedelijk gebied van Barcelona (AMB).
Witte daken verhogen de albedo, dat wil zeggen het percentage zonnestraling dat door gebouwen wordt weerkaatst in plaats van opgenomen. In dichtbevolkte gebieden, waar asfalt en beton overdag warmte opslaan en ’s nachts afgeven, vermindert deze maatregel de warmteophoping en helpt het het stedelijk hitte-eilandeffect te verminderen.
Simulaties in het AMB tonen aan dat een verhoogde weerkaatsing op daken van woon- en industriegebouwen met name de temperaturen overdag verlaagt in dichtbebouwde gebieden. Wanneer deze maatregel wordt gecombineerd met een toename van groene zones, houdt het effect 24 uur aan, wat bijdraagt ​​aan de vermindering van de nachtelijke warmte die wordt gegenereerd door de verdamping van vegetatie.

De eindevaluatie van het Europese URBAG-project, gefinancierd door de Europese onderzoeksraad, toont aan dat de combinatie van deze oplossingen een gemiddelde temperatuurdaling van 1,26°C kan opleveren tijdens extreme perioden, met nog grotere dalingen van de nachttemperaturen. Dat draagt ​​ook bij aan de vermindering van verontreinigende stoffen zoals stikstofdioxide (NO₂) in bepaalde gebieden.
“Witte daken hebben een directe invloed op de energiebalans van de stad. Ze zijn een snelle, relatief goedkope en bijzonder effectieve maatregel in dichtbevolkte wijken”, legt onderzoekster Gara Villalba uit, coördinator van URBAG, uit. “Hun volledige potentieel wordt echter pas bereikt wanneer ze worden geïntegreerd met andere groene oplossingen.”
Het project heeft verschillende toekomstscenario’s geëvalueerd door de huidige verstedelijkingstrends te vergelijken met strategieën gebaseerd op stadsparken en het herstel van de landbouw in de voorsteden.

Vergergert

De resultaten wijzen erop dat het voortzetten van de huidige stedelijke groei de bebouwde oppervlakte vergroot en zowel de hitte als de vervuiling verergert. In sommige noordelijke gebieden van de AMB zou de vervanging van bos door stedelijke ontwikkeling de NO₂-concentraties met wel 8% kunnen verhogen.
Daarentegen kan de strategische aanleg van stadsparken de nachttemperaturen tijdens extreme hitte met wel 1,2°C verlagen. Stadslandbouw draagt ​​bij aan een algehele reductie van 7% van de troposferische ozonconcentratie (O₃) en verbetert de toegang tot vers voedsel, hoewel goed beheer noodzakelijk is om een ​​toename van afvoer en fosforbelasting in oppervlaktewateren te voorkomen.

De onderzoeksters waarschuwen echter dat de uitbreiding van groene gebieden zonder de juiste planning onbedoelde neveneffecten kan hebben. Vegetatie kan de wind afremmen en bepaalde chemische reacties bevorderen die de ozonconcentratie in specifieke contexten verhogen. Om die reden heeft het project instrumenten ontwikkeld waarmee temperatuur, luchtkwaliteit, hulpbronnen en sociale kwetsbaarheid gelijktijdig kunnen worden geanalyseerd voordat beleid wordt geïmplementeerd.

6°C warmer

In een scenario waarin hittegolven tegen het einde van de eeuw tot 6°C kunnen intensiveren bij hoge emissies, benadrukt het team de noodzaak van beslissingen gebaseerd op wetenschappelijk bewijs. URBAG heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van het nieuwe metropoolstadsplan van Barcelona (PDUM) met een horizon tot 2050, door middel van atmosferische modellering met hoge resolutie en levenscyclusanalyse.

Er is een praktische gids Groene Infrastructuur gemaakt, die voor stedenbouwkundigen en beleidsmakers meer dan twintig wetenschappelijke artikelen samenvat en concrete aanbevelingen voor overheidsinstanties biedt.
Het eindrapport laat zien dat het maximaliseren van groene ruimten niet altijd effectief is. Villalba: “Het is essentieel om parken, stadslandbouw en andere oplossingen op een geïntegreerde manier te combineren om de temperatuur te verlagen, de luchtkwaliteit te verbeteren en sociale kwetsbaarheden te minimaliseren, terwijl onbedoelde effecten zoals verhoogde emissies of afvoer worden vermeden.”

Bron: Alpha Galileo