CO₂-uitstoot van de digitale sector als absoluut getal (blauw), als percentage van de werelduitstoot (oranje) en als percentage van het wereldbinnenlandsbrutoproduct (afb: Stefanie Kunkel et al./Nature Communications Sustainability)
Digitale systemen zouden efficiënt zijn en groei en innovatie bevorderen (alsof dat een op zich nastrevenswaardig doel is; as). Hun bijdrage aan klimaatverandering is echter aanzienlijk groter dan tot nu toe werd aangeno-men. Volgens nieuw onderzoek is de digitale sector in 2021 verantwoordelijk was voor ongeveer 4,1% van de wereldwijde broeikasgasuitstoot. Het grootste deel van deze emissies blijft onvermeld in openbare rapportages en officiële klimaatbalansen, aldus de onderzoeksters.
Ze berekenden de emissies die veroorzaakt worden in de wereldwijde toeleveringsketens van digitale technieken. Apparatuur, it-diensten en communicatie-infrastructuur werden allemaal meegenomen in de analyse. De analyse is gebaseerd op gegevens van 2010 tot 2021 en omvat niet alleen directe emissies, maar ook de ook de emissies in de diverse productiestadia.
Tussen de 77% en 87% van de emissies wordt gegenereerd voordat een digitale technologie daadwerkelijk wordt gebruikt of ingezet, voornamelijk tijdens de productie van digitale technologieën in de wereldwijde toeleveringsketens. Deze emissies worden vaak niet meegenomen in de bedrijfsrapportage.
Dit komt door een lacune in de regelgeving voor de boekhouding, legt Stefanie Kunkel van het RIFS uit: “Het Greenhouse Gas Protocol, een internationale standaard, onderscheidt drie gebieden: 1 omvat directe bedrijfsemissies, zoals die voortvloeien uit het gebruik van chemicaliën of de eigen energieopwekking. 2 omvat indirecte emissies van ingekochte energie, zoals elektriciteit. 3 alle andere indirecte emissies in de waardeketen, zoals die van de winning van grondstoffen, transport of het latere gebruik van de producten.”
“Het probleem is dat de registratie van fase 3-emissies vrijwillig is en daarom vaak onvoldoende wordt uitgevoerd door veel bedrijven.” Nationale klimaatstatistieken registreren emissies doorgaans ook op basis van productie; dat wil zeggen, waar ze worden gegenereerd, niet waar de bijbehorende goederen en diensten worden geconsumeerd.
Bovendien blijkt uit het onderzoek dat 42% van de digitale emissies niet aan de digitale sector zelf wordt toegeschreven, maar aan andere economische sectoren zoals de auto-industrie, de machinebouw of de financiële dienstverlening. “Het gaat erom hoe emissies worden gecategoriseerd in klimaatstatistieken: of deze emissies, die ontstaan tijdens de productie van digitale technologieën, worden gerapporteerd als ‘digitale emissies’ of worden opgenomen in de CO₂-voetafdruk van andere industrieën”, legt Kunkel uit. Momenteel zijn de digitale emissies vaak verborgen in de voetafdruk van andere sectoren.
Hoewel de emissies van de traditionele apparatuurproductie de laatste tijd licht zijn gedaald, wijzen de onderzoeksters op een aanzienlijke toename van de uitstoot van it-diensten. De vraag naar opslagtoepassingen, rekenkracht en gegevensintensieve diensten heeft de uitstoot in deze sector sinds 2010 met meer dan 60% doen stijgen. Deze trend zal zich waarschijnlijk verder versterken door de snelle expansie van toepassingen van kunstmatige intelligentie.
Er zijn duidelijke regionale verschillen zichtbaar. China is de grootste producent van digitaal geïnduceerde emissies en tevens een belangrijke exporteur. Europa en de VS importeren daarentegen een aanzienlijk deel van hun digitale CO₂-uitstoot via wereldwijde toeleveringsketens. De auteurs pleiten daarom voor een grotere aandacht voor emissies die worden veroorzaakt door de consumptie van goederen buiten de producerende landen in het klimaatbeleid.
Niet alleen efficiëntieverhoging
De CO₂-uitstoot van digitalisering kan niet alleen worden verminderd door efficiëntere datacentra of een lager stroomverbruik. Het is cruciaal om de uitstoot van digitale technieken over de gehele keten te verminderen, ook waar ze als componenten in andere producten en diensten worden geïntegreerd.
Dit vereist meer transparantie, duidelijker verantwoordelijkheden en samenwerking tussen bedrijven en overheden in wereldwijde toeleveringsketens, bijvoorbeeld grensaanpassingsmechanismen zoals het Europese koolstofgrensaanpassingsmechanisme (CBAM), om de milieueffecten over de grenzen heen aan te pakken onder eerlijke concurrentievoorwaarden. Vooruitgang in duurzame en herbruikbare apparatuur, evenals een milieubewustere benadering van digitale toepassingen, kunnen ook bijdragen aan de vermindering van digitale emissies.
Bron: idw-online.de