De ‘rapportcijfers’ voor de vier vergeleken landen (LCOE: stroomkosten; PV: zonne-energie; ‘curtailment’ zou te maken hebben met de al of niet toereikendheid van het stroomnet om hernieuwbare energie te ‘vervoeren’; as) (afb: Gérman Bersalli et al./Current Research in Environmental Sustainability)
Veel landen hebben klimaatdoelen gesteld. Ze beoordelen hun vooruitgang vaak aan de hand van emissiereducties en de uitbreiding van hernieuwbare energiebronnen. Volgens onderzoekers rond leiding Germán Bersalli van het Helmholtzinstituut voor duurzaamheid bieden deze cijfers slechts beperkt inzicht in de werkelijke voortgang. Ze presenteren een methode die dieper inzicht geeft in de oorzaken van deze veranderingen en passen deze toe op vier Europese landen. De resultaten tonen daarmee aan dat alle vier de landen de noodzakelijke, alomvattende systeemovergang voor een koolstofvrij energiesysteem missen.
“Wanneer de voortgang naar klimaatneutraliteit wordt beoordeeld, wordt vaak verwezen naar de vermindering van CO₂-uitstoot of de inzet van technologieën”, zegt Bersalli. “Hoewel deze indicatoren belangrijk zijn, zijn ze onvoldoende omdat de gegevens niet laten zien of de uitstoot bijvoorbeeld is afgenomen door structurele veranderingen, of slechts door kortetermijneffecten zoals een economische recessie. Het door ons ontwikkelde raamwerk toont ook de oorzaken van verandering en niet alleen de symptomen.” Dat kan daarom richting geven aan waar aanvullende beleidsmaatregelen nodig zijn, stellen de onderzoekers.
Om de energietransitie als een geheel, onderling verbonden systeemovergang te beschrijven, definieerden de onderzoekers vijf gebieden: beleidsdoelstellingen voor nuluitstoot, het uitfaseren van koolstofintensieve technologieën, de introductie van CO₂-vrije technologieën, de transformatie van de infrastructuur en veranderingen in de regelgeving. Met behulp van dit raamwerk onderzochten de onderzoekers de elektriciteitssector in vier Europese landen die als pioniers in de energietransitie worden beschouwd: Denemarken, Duitsland, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk.
Bersalli: “Schone elektriciteit is essentieel voor de decarbonisatie van vervoer en verwarming. De uitdaging ligt echter niet alleen in de grootschalige invoering van sleuteltechnologieën, maar ook in het aanpassen van regelgeving en het ontwikkelen van de infrastructuur die nodig is voor een meer omvattende systeemtransformatie.” De analyse van de vier landen laat zien dat Denemarken en Noorwegen al zeer ver gevorderd zijn in verschillende sectoren, terwijl Duitsland en het Verenigd Koninkrijk achterlopen.
Goede weg
Volgens het onderzoek zijn Noorwegen en Denemarken op de goede weg om het aandeel fossiele brandstoffen in de elektriciteitsproductie te verminderen. Noorwegen heeft al een elektriciteitsnet dat bijna volledig op hernieuwbare energie draait (voornamelijk waterkracht). Denemarken heeft zijn CO₂-intensiteit de afgelopen vijf jaar gehalveerd door consequent maatregelen te nemen om kolen en gas uit te faseren en tegelijkertijd wind- en zonne-energie uit te breiden. Het land streeft ernaar de kolenuitstap in 2028 te voltooien en gebruikt zeer weinig aardgas.
Duitsland heeft zijn elektriciteitsproductie uit hernieuwbare energiebronnen aanzienlijk verhoogd. De uitbreiding van het elektriciteitsnet en de energieopslag blijven echter achter. In het Verenigd Koninkrijk verloopt de energietransitie traag. Het energiebeleid is over het algemeen minder ambitieus dan in de koploperlanden.
Volgens de auteurs laat de vergelijking zien dat individuele stappen voorwaarts onvoldoende zijn. “Zonder een fundamentele herstructurering van het gehele energiesysteem blijft klimaatneutraliteit onbereikbaar”, aldus Bersalli. Tegelijkertijd tonen de voorbeelden uit Denemarken en Noorwegen aan dat resolute politieke maatregelen de transformatie aanzienlijk kunnen versnellen.
Bron: idw-online. de