Bossen verdwijnen in Afrika en daarmee hun opnamecapaciteit voor kooldioxide (afb: Heiko Baltzer et al./Nature Scientific Reports)

De Afrikaanse bossen hebben na 2010 een schokkende ommekeer ondergaan en zijn van koolstofopnemers in koolstofuitstoters veranderd. Onderzoekers hebben vastgesteld dat grootschalige ontbossing in tropische gebieden heeft geleid tot enorme biomassaverliezen, die de winst door herplanting elders ruimschoots overtreffen. Deze verandering kan de wereldwijde inspanningen om klimaatverandering te vertragen ernstig ondermijnen. De wetenschappers waarschuwen dat de bescherming van bossen nu urgenter is dan ooit, maar wie zal het een zorg zijn (voeg ik=as daar wat mismoedig aan toe)?
Het onderzoek stond onder leiding van het Britse centrum voor aardobservatie van de universiteiten van Leicester, Sheffield en Edingburgh. De conclusie geldt voor het alle bossen in het continent, die lange tijd bekend stonden om hun opnemingsvermogen van kooldioxide, maar inmiddels veranderd zijn in kooldioxideuitstoters.
Deze verschuiving begon na 2010 en benadrukt nog maar eens de groeiende noodzaak voor sterkere wereldwijde inspanningen om bossen te beschermen. Dit nieuws komt ook op een moment dat bosbehoud een belangrijk thema was tijdens de COP30-klimaatconferentie die vorige week in Brazilië plaatsvond.

Om te begrijpen wat er veranderd is, gebruikten de onderzoekers geavanceerde satellietwaarnemingen en kunstmatige intelligentie om meer dan tien jaar aan bosgegevens te analyseren. Ze concentreerden zich op de bovengrondse bosbiomassa, die aangeeft hoeveel koolstof er in bomen en andere vegetatie is opgeslagen.
De resultaten laten een duidelijk keerpunt zien. Tussen 2007 en 2010 namen de koolstofwaarden in de Afrikaanse bossen toe. Daarna zorgden wijdverspreide ontbossing en achteruitgang in tropische regenwouden er echter voor dat het systeem ‘verslonsde’.

Van 2010 tot 2017 verloor Afrika jaarlijks ongeveer 106 miljard kilogram bosbiomassa. De grootste verliezen vonden plaats in tropische vochtige loofbossen, met name in de Democratische Republiek Congo, Madagaskar en delen van West-Afrika. Hoewel sommige savannegebieden een toename lieten zien door de groei van struiken, waren deze toenames veel te klein om de verliezen te compenseren.
“Dit is een cruciale wekoproep voor het wereldwijde klimaatbeleid. Als de bossen van Afrika geen koolstof meer absorberen, betekent dit dat andere regio’s en de wereld als geheel de uitstoot van broeikasgassen nog drastischer moeten verminderen om binnen de 2°C-doelstelling van het Akkoord van Parijs te blijven om een katastrofale klimaatverandering te voorkomen”, zegt Heiko Balzter, hoofdauteur en directeur van het instituut voor milieutoekomst aan de universiteit van Leicester: Klimaatfinanciering voor de tropische oerwouden moet snel worden opgeschaald om een ​​einde te maken aan de wereldwijde ontbossing.”

De studie combineert gegevens van NASA’s GEDI-laserinstrument en de Japanse ALOS-radarsatellieten gecombineerd met ki-technieken en duizenden metingen op de grond in bossen. Deze aanpak stelde de onderzoekers in staat de meest gedetailleerde kaart tot nu toe te produceren van veranderingen in biomassa in Afrika, waarbij patronen van ontbossing op lokaal niveau gedurende een volledig decennium in kaart worden gebracht.

TFFF

De bevindingen verschijnen tegelijk met de lancering van de tropische-bossenfaciliteit TFFF door het COP30-voorzitterschap. Dit initiatief heeft als doel miljarden op te halen ter ondersteuning van klimaatfinanciering, door betalingen te verstrekken aan landen die hun tropische bossen beschermen. De studie maakt echter duidelijk dat zonder onmiddellijke actie om ontbossing te stoppen, de wereld een van haar belangrijkste natuurlijke systemen voor koolstofopslag zou kunnen verliezen.

Onderzoekster Nezha Acil van de universiteit van Leicester, wees op stappen die de trend zouden kunnen keren. “Een beter bosbeheer, handhaving tegen illegale houtkap en grootschalige herstelprogramma’s zoals AFR100, dat tot doel heeft 100 miljoen hectare Afrikaans landschap te herstellen tegen 2030, kunnen een enorm verschil maken in het terugdraaien van de aangerichte schade.”
“Deze studie levert cruciale risicogegevens voor Sylvera en de bredere vrijwillige koolstofmarkt (VCM), en laat zien dat ontbossing niet alleen een lokaal of regionaal probleem is”, zegt medeonderzoeker Pedro Rodríguez-Veiga, “het verandert de mondiale koolstofbalans. Als de bossen van Afrika een blijvende koolstofbron worden, zullen de mondiale klimaatdoelen veel moeilijker te bereiken zijn. Overheden, de private sector en milieuorganisaties moeten samenwerken om initiatieven te financieren en te ondersteunen die onze bossen beschermen en verbeteren.”

Bron: Science Daily