Cumulatieve ijssmelt Antarctica en Groenland sedert 1979 tot en met 2023 (afb: Inès Otosaka/Nature Scientific Data)
Volgens nieuw onderzoek zou sinds 1979 op Antarctica en sinds 1972 op Groen-land ongeveer 11,3 biljoen ton ijs van gletsjers in zijn gesmolten, een hoeveelheid die in vaste vorm de Verenigde Staten met een ijslaag van 1,5 m zou bedekken. Het grootste deel (vijfzesde) verdween niet door de hogere luchttemperaturen, maar door het warmere zeewater die de uitlopers van de gletsjers in zee versneld laten verdwijnen. Daardoor is de zeespiegel sedert 1979 met 3,1 cm gestegen.
“De ijskappen smelten in hoog tempo weg,” zegt Eric Rignot, ijsonderzoeker aan de universiteit van Californië in Irvine. “We laten de poolgebieden smelten. De zeespiegel stijgt wereldwijd en dit zal de kwetsbaarheid van kustgebieden vergroten.”
Het internationale samenwerkingsverband van poolonderzoekers, onder leiding van de Europese Ruimtevaartorganisatie (ESA), had tot nu toe alleen gekeken naar het smelten van ijskappen sinds de jaren ’90, op basis van Europese satellietgegevens. Door gebruik te maken van satellietgegevens van de NASA konden wetenschapsters het volume van de ijskappen op Antarctica vanaf 1979 en op Groenland vanaf 1972 in kaart brengen.
“Er is een duidelijke trend zichtbaar waarbij de ijskappen steeds meer massa verliezen; dit verlies neemt van decennium tot decennium toe, vooral als we kijken naar de hoeveelheid ijs die in de oceaan terechtkomt,” aldus onderzoeksleidster Ines Otosaka. “Het is overduidelijk dat er een verband is met klimaatverandering.”
Uit het onderzoek bleek dat de ijskappen in de jaren zeventig, tachtig en negentig relatief stabiel waren, maar dat er vervolgens smelt optrad die in de jaren ’10 in een stroomversnelling raakte, zo stelde de onderzoekster. “Dit baart zorgen, omdat het laat zien dat de veranderingen met een vertraging van tientallen jaren op de opwarming van de aarde volgen. Dit betekent dat we kunnen verwachten dat ze nog decennialang doorgaan, zelfs als we erin slagen de opwarming van de aarde te stoppen,” zegt medeonderzoeker Andrew Shepherd.
Dynamische processen
De grootste veranderingen die wetenschapsters waarnamen, hebben betrekking op zogenaamde dynamische processen. Deze verlopen abrupter en actiever dan het langzame, gestage smelten door de lucht en kunnen leiden tot onomkeerbare ‘kantelpunten‘. Dat is precies wat te verwachten valt in een scenario waarbij een ijskap instabiel wordt en instort. Overigens is nog steeds niet goed bekend waardoor de ooit als stabiel beschouwde dikke ijslaag op Antarctica zo heftig is gaan smelten.
Bron: ABC News