Status van de druk op het voedselsysteem langs alle negen planetaire grenzen (aangegeven met het zwarte stippenpatroon) en de grenzen van het voedselsysteem (rode lijn) (afb: Johan Rockström et al./the Lancet)

Het maakt voor onze gezondheid en die van de wereld heel wat uit wat we eten. Ons eten is voor zo’n 25% tot 30% verantwoordelijk voor de uitstoot van gassen die de aardopwarming bevorderen. Slechts 1% van de wereldbevolking zou volgens Nature-scribent Johan Rockström eten op een manier die onze gezondheid en die van de wereld niet aantast (geen planetaire grenzen overschrijdt). Het Engelse wetenschappelijke blad the Lancet heeft wetenschappers uit 35 landen, waaronder Rockström, een gezond planetair eetpatroon laten ‘bereiden’. We zullen, stelt de Zweed, snel ons dieet en de manier van voedsel produceren moeten veranderen.Het vernieuwde planetaire gezondheidsdieet gaat uit van een passende energie-inname; een diversiteit aan volwaardige of minimaal bewerkte voedingsmiddelen die voornamelijk plantaardig zijn, vetten die voornamelijk onverzadigd zijn, zonder gedeeltelijk gehydrogeneerde oliën en kleine hoeveelheden toegevoegde suikers en zout.
Het dieet zou ‘manoeuvreerruimte’ bieden en verenigbaar zijn met veel voedingsmiddelen, culturen, voedingspatronen, tradities en individuele voorkeuren. Het ‘werelddieet’ zorgt ook voor een adequate voedingsinname en vermindert het risico op niet-overdraagbare ziekten.
Momenteel wijken alle nationale diëten aanzienlijk af van het voorgestelde dieet, maar een verschuiving naar dit patroon zou jaarlijks ongeveer 15 miljoen sterfgevallen kunnen voorkomen (27% van het totale aantal sterfgevallen wereldwijd). Een dergelijke overgang zou veel specifieke niet-overdraagbare ziektegevallen kunnen voorkomen en een gezonde levensduur bevorderen, aldus bevelen de onderzoekers hun eigen dieet aan.
Het ‘werelddieet’ is vooral plantaardig. Volkorengranen, fruit, groenten, noten en peulvruchten vormen een groot deel van de geconsumeerde voedingsmiddelen, met slechts matige of kleine hoeveelheden vis, zuivel en vlees. Het dieet is volledig gebaseerd op de directe effecten van verschillende diëten op de menselijke gezondheid en niet op milieucriteria. Het dieet zou bewijsbaar minder invloed hebben op het milieu en de voedseltekorten te verminderen.

Binnen grenzen

De onderzoekers hebben ook gekeken of ‘hun’ dieet binnen de harde grenzen van de planeet blijft. “We hebben de bijdrage van het voedselsysteem aan alle negen planetaire grenzen gekwantificeerd”, schrijft Rockström. “Onze analyse omvatte een vergelijking van meerdere modellen van een volledig voedselsysteem dat overgaat op het leveren van gezonde en duurzame voeding, om te testen of een wereldbevolking van ongeveer tienmiljard mensen in 2050 binnen de grenzen van de aarde gevoed kan worden.”

Door allemaal over te stappen op het ‘werelddieet’ zou de wereldwijde broeikasgassenuitstoot met 20% kunnen worden verminderd tegen 2050 samen met het tegengaan van voedselverspilling en de toepassing duurzame teeltmethoden zoals conserverende bodembewerking, waarbij de bodem tijdens de teelt grotendeels onverstoord blijft om de vruchtbaarheid te behouden en koolstof vast te leggen. Als de voedingsgewoonten onveranderd blijven, zal de broeikasgasuitstoot met 33% toenemen, waarschuwt Rocström.

Bron: Nature