Europa warmt 2x zo snel op als rest van de wereld (afb: Copernicus)
Door de snelle opwarming in Europa neemt de sneeuw- en ijsbedekking af, terwijl gevaarlijk hoge luchttemperaturen, droogte, hittegolven en recordtemperaturen van de oceanen regio’s van de Noordpool tot de Middellandse Zee treffen, zo is te lezen in de staat van het klimaat in Europa in 2025 (ESOTC). Europa warmt twee keer zo snel op als de rest van de wereld.Het rapport over de staat van het klimaat in Europa in 2025 (ESOTC) is opgesteld door het Europees Centrum voor Weersverwachtingen op Middellange Termijn (ECMWF) en van gegevens voorzien door Copernicus en de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO). Het rapport bundelt het werk van ongeveer 100 wetenschappelijke medewerkers.
“Europa is het snelst opwarmende continent en de gevolgen zijn nu al ernstig”, zegt Florian Pappenberger, directeur-generaal van het Europees Centrum voor Weersverwachtingen op Middellange Termijn. Bijna de hele regio heeft bovengemiddelde jaartemperaturen gekend. In 2025 werd in het subarctische Noorwegen, Zweden en Finland de ergste hittegolf ooit gemeten, met 21 opeenvolgende dagen en temperaturen van meer dan 30°C binnen de poolcirkel zelf. Het 2025-rapport biedt duidelijke, bruikbare inzichten om beleidsbeslissingen te ondersteunen en het publiek te helpen het veranderende klimaat waarin we leven beter te begrijpen.”
Het rapport toont een aanhoudende trend van snelle opwarming in de koudste regio’s van Europa – inclusief het noordpoolgebied en de Alpen, waar sneeuw en ijs een cruciale rol spelen bij het afremmen van klimaatverandering door zonlicht terug de ruimte in te reflecteren (het albedo-effect).
Ten minste 95% van Europa had in 2025 te maken met jaartemperaturen die boven het gemiddelde liggen, terwijl het gebied in Europa dat te maken heeft met winterdagen met vriestemperaturen kleiner wordt.
Subarcticum
In het subarctische Fennoscandië (Scandinavië plus Finland) vond in juli de langste hittegolf ooit gemeten plaats, die drie weken duurde. Tijdens die periode bereikten en overschreden temperaturen dichtbij en binnen de poolcirkel de 30°C, met een piek van 34,9°C in Frosta, Noorwegen. Ondertussen had Europa als geheel een laagterecord aan koude stressdagen, waarbij 90% van het continent minder dagen met ten minste ‘sterke’ koudestress had dan gemiddeld. De minimumtemperaturen bleven het grootste deel van het jaar boven het gemiddelde.
Sneeuw en ijs wordt steeds zeldzamer in Europa (afb: Copernicus)
Temperaturen boven het gemiddelde en neerslag onder het gemiddelde leidden tot een aanzienlijk verlies van sneeuw- en ijsbedekking. In maart 2025 lag de met sneeuw bedekte oppervlakte in Europa ongeveer 1,32 miljoen km2 (31%) onder het gemiddelde, gelijk aan de gecombineerde oppervlakte van Frankrijk, Italië, Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk. Dit was de op twee na laagste sneeuwhoogte sinds het begin van de metingen in 1983.
Gletsjers leden ook een netto massaverlies, waarbij IJsland zijn op één na grootste massaverlies ooit registreerde. Daarnaast verloor de Groenlandse ijskap 139 miljard ton ijs, ongeveer 1,5 keer het volume dat is opgeslagen in alle gletsjers in de Europese Alpen. Dit ijsverlies draagt bij aan de stijging van de mondiale zeespiegel, waarbij elke centimeter stijging 6 miljoen mensen extra blootstelt aan overstromingen aan de kust.
Opwarming oceanen
De wereldzeeën hebben ongeveer 90% van de overtollige warmte opgenomen die is veroorzaakt doordat mensen broeikasgassen hebben veroorzaakt. In 2025 bereikte het Europese oceaangebied de hoogste jaarlijkse temperatuur aan het zeeoppervlak ooit gemeten, het vierde opeenvolgende jaar met een recordwarmte.
Deze langetermijntrend heeft een negatief effect op de biodiversiteit, soorten en leefgebieden. Zeehittegolven kunnen ook samenvallen met hittegolven boven land, wat bijdraagt aan extremere temperaturen en luchtvochtigheid, ook ’s nachts. Dit kan het herstel van mensen na hittestress vertragen en de slaap verstoren. Mariene hittegolven kwamen in 2025 op grote schaal voor en troffen 86% van het Europese zeegebied. De weersomstandigheden waren ook intenser: 36% van de regio had te maken met ‘ernstige’ of ‘extreme’ weersomstandigheden – het hoogste percentage ooit.
De hele Middellandse Zee heeft in elk van de afgelopen drie jaar ten minste één dag met ‘sterke’ omstandigheden van een hittegolf op zee doorgemaakt en in 2025 was de op één na hoogste jaarlijkse gemiddelde temperatuur van het zeeoppervlak ooit waargenomen. Zware hittegolven op zee deden zich ook voor in de Noorse Zee die zich uitstrekt over Noord-Europa en het Noordpoolgebied en vielen samen met de recordhittegolf boven het subarctische Fennoscandië, wat de geografische spreiding van de opwarming van de oceanen over Europa benadrukt.
In heel Europa lag het debiet in ongeveer 70% van de rivieren onder het gemiddelde, terwijl het toch een van de drie beste jaren voor bodemvochtigheid was sinds 1992. In mei werd ongeveer de helft van Europa (53%) getroffen door droogte. Deze patronen weerspiegelen een combinatie van factoren, waaronder variabiliteit in de atmosferische circulatie en neerslag, naast klimaattrends op de langere termijn.
Hogere temperaturen en meer bosbranden
In heel Europa waren er in 2025 wijdverspreide warme omstandigheden – met temperaturen boven het gemiddelde in ten minste 95% van het continent. Grote delen van Europa, van het Middellandse Zeegebied tot het Noordpoolgebied, werden getroffen door hittegolven, waaronder de op één na ergste hittegolf ooit in Europa en de langste en ergste hittegolf in het subarctische Fennoscandië, in juli.
Een groot deel van Europa kende ook meer dagen dan gemiddeld met ten minste ‘sterke’ hittestress, waarbij het zuiden en oosten van Spanje tot 50 dagen meer dan gemiddeld met ‘gevoelstemperaturen’ boven 32ºC noteerden.
De hete en droge omstandigheden hebben bijgedragen aan een recordaantal bosbranden in heel Europa. In totaal brandde er in Europa een recordoppervlakte van ongeveer 1 034 000 hectare af – een gebied groter dan Cyprus – waarbij de uitstoot van bosbranden het hoogste niveau ooit bereikte. Vooral Spanje werd zwaar getroffen en nam ongeveer de helft van de emissies voor zijn rekening. Naast Spanje registreerden Cyprus, het Verenigd Koninkrijk, Nederland en Duitsland hun hoogste emissies van bosbranden ooit.
Bosbranden vormen ook een groot risico voor de biodiversiteit, en bij bosbranden in veengebieden kunnen grote hoeveelheden koolstof vrijkomen, waardoor de klimaatverandering nog verder wordt versterkt. De Europese Commissie heeft het toenemende risico op bosbranden als een belangrijke prioriteit aangemerkt, aangezien uit de prognoses van het zesde evaluatierapport van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering blijkt dat het risico op bosbranden in alle regio’s van Europa waarschijnlijk zal toenemen.
Biodiversiteit
Talrijke extreme gebeurtenissen in 2025 – waaronder droogte, bosbranden en hittegolven op het land en op zee – hadden invloed op de biodiversiteit in zee en landecosystemen. Bovendien staat de natuur onder toenemende druk als gevolg van krimpende en verschuivende leefgebieden, verstoring van seizoenspatronen door hogere temperaturen en veranderingen in de neerslag.
In het Europese milieubeleid wordt steeds meer erkend dat er een nauw verband bestaat tussen klimaat en biodiversiteit en er worden gecoördineerde ‘natuur-klimaat’-benaderingen ontwikkeld om de veerkracht van ecosystemen te versterken.
Bron: Copernicus