Europa scoort goed op duurzaamheidsranglijsten, maar alle landen, dus ook de Europese, zijn nog ver verwijderd van cruciale doelen. Op de belangrijkste van de ranglijsten (zeggen de makers zelf), de Milieuprestatieindex (EPI), scoren de Europese landen goed (beter gezegd: minder slecht) met Estland als nummer 1, Luxemburg op de tweede plaats en Nederland op de vijfde plaats (in 2024 nog 13de). België zakte van de 15de naar de 23ste plaats.
De milieuprestatieindex (EPI) van 2026 biedt een overzicht van de stand van duurzaamheid wereldwijd. Aan de hand van 47 prestatie-indicatoren (in 2024 58) verdeeld over twaalf themacategorieën (in 2024 elf) rangschikt de EPI dit jaar 177 landen (in 2024 180) op basis van hun prestaties op het gebied van klimaatverandering, milieugezondheid en de vitaliteit van ecosystemen. Deze indicatoren geven een indicatie op nationaal niveau van hoe dicht landen bij de vastgestelde milieubeleidsdoelstellingen staan.
Europese landen lopen wereldwijd voorop – Japan is op de 16de plaats het enige niet-Europese land in de top 20 – op het gebied van milieuprestaties, gestimuleerd door vooruitgang in hun energietransitie en andere duurzaamheidsdoelen, aldus de milieuprestatieindex 2026, die om het jaar wordt opgemaakt door onderzoekers van de universiteiten van Yale en Columbia.
Weinig landen liggen volledig op schema om de wereldwijde doelstelling van nettonulbroeikasgasuitstoot in 2050 te halen. Overheden schijnen andere zaken belangrijker vinden, mede door de opkomst van de rechtspopulistische bewegingen in de VS en Europa.
Estland staat bovenaan, grotendeels dankzij de aanzienlijke reductie van broeikasgasemissies in de energieproductie in het afgelopen decennium, doordat het land de productie van hernieuwbare elektriciteit heeft opgevoerd en de productie van fossiele brandstoffen heeft stopgezet. Estland behoort ook tot de best presterende landen ter wereld op het gebied van biodiversiteit en ecosysteembescherming.
Hoewel Europese landen dit jaar de ranglijst aanvoeren, komen zelfs de hoogst gerangschikte landen nog veel te kort op gebied van duurzaamheid. Landbouwduurzaamheid is voor veel Europese landen een een ‘stiefkind’. Ook andere landen worden naar beneden getrokken door lage scores op het gebied van landbouwduurzaamheid. Japan, 16e, staat slechts op de 139e plaats wat betreft landbouwduurzaamheid.
“Als landen ernaar streven om in 2050 de nettonuluitstoot te bereiken, zullen ze voortdurend grote emissiereducties moeten realiseren, wat in de toekomst aanvullend beleid vereist”, zegt hoofdauteur Zach Wendling.
Laos 177ste
Laos staat helemaal onderaan de ranglijst van 2026, met India slechts één plaats hoger op de 176e positie. De zeer zwakke prestaties van India weerspiegelen ernstige problemen met de luchtkwaliteit, de aanhoudende afhankelijkheid van kolencentrales en een gebrek aan bescherming van de biodiversiteit, aldus de onderzoekers.
Bangladesh, Mali en Vietnam completeren de onderste vijf. Al deze landen kampen met ernstige milieuvervuiling die een directe bedreiging vormt voor de menselijke gezondheid en cruciale ecosystemen.
Sommige landen hebben echter aanzienlijke economische vooruitgang geboekt zonder milieuschade, wat aantoont dat economische ontwikkeling niet altijd ten koste gaat van het milieu, zo blijkt uit de EPI 2026. Botswana en Costa Rica hebben bijvoorbeeld sterke economische groei doorgemaakt in combinatie met sterke duurzaamheidsresultaten.
VS
China en de Verenigde Staten – de twee grootste klimaatvervuilers ter wereld – zullen de wereldwijde doelstelling van nettonulbroeikasgasuitstoot in 2050 waarschijnlijk niet halen. In de totaallijst staan de VS op de 27e plaats, net achter Australië (25e) en voor Canada (29e). De score van de VS weerspiegelt sterke resultaten op het gebied van milieugezondheid, maar ondermaatse prestaties op het gebied van biodiversiteitsbescherming en klimaatverandering. Dat zal met Trump als president voorlopig niet beter worden.
Tussen 2014 en 2024 daalden de broeikasgasemissies in de VS met 9,6%, maar vanwege een zeer hoge basislijn van 6,2 gigaton (Gt) CO2-equivalent broeikasgassen in 2024, laten de EPI-projecties zien dat de Amerikaanse uitstoot in 2050 slechts zal dalen tot 4,9 Gt, ver onder het niveau dat nodig is om in 2050 klimaatneutraal te zijn.
China 129ste
China bevindt zich in het onderste derde deel van de index op de 129e plaats, vanwege de slechte resultaten op het gebied van klimaatverandering, ondanks verbeteringen in de luchtvervuiling binnenshuis, waterzuivering en afvalbeheer. De uitstoot van broeikasgassen in China steeg met 17% van 2014 tot 2024, van 12,1 naar 14,7 gigaton CO2-equivalent.
Hoewel China aanzienlijke investeringen heeft gedaan in schone energie, elektrische voertuigen en geavanceerde batterijtechnologieën, vallen deze winsten in het niet bij de aanhoudende afhankelijkheid van kolen (56% van de elektriciteitsproductie). Het is dan ook zeer onwaarschijnlijk dat China in 2050 klimaatneutraal is zoals het Klimaatakkoord van Parijs beoogt, aldus het rapport.
Bron: EPI