Weg met de ‘economie’ die natuur en klimaat schaadt

Replacing GDP by 2030

Vervangen van het bbp in 2030 (afb: univ van Cambridge)

Staathuishoudkunde heette het vroeger, maar tegenwoordige behelpen we ons met ‘economie’, maar wat wij onder ‘economie’ verstaan beslaat maar een klein gedeelte van wat staathuishoudkunde inhoudt. Met een dreigende klimaatkatastrofe in aantocht beseffen we dat die ‘economie’ ons naar die katastrofe heeft geleid. De ‘economie’ compleet met de meetlat brutobinnenlands product moet op de schop. Ik (=as) zou zeggen ‘Weg met het kapitalisme met zijn allesvernietigende winstmaximalisering’, maar moet bekennen dat ik geen redelijk alternatief heb anders dan strenge regulering. Lees verder

“Klimaatcrisis bestrijden we niet alleen met terugdringen broeikasgasuitstoot”

Vaticaan en het klimaatZelfs het Vaticaan schijnt zich bezig te houden met de dreigende klimaatontwrichting. Paus Franciscus heeft in zijn encycliek (boodschap) Laudato Si’ (Wees geprezen) de postindustriële periode (???; as) waarschijnlijk als een van de onverantwoordelijkste in de geschiedenis (van de mensheid, neem ik aan; as) genoemd. Op 13 en 14 juli was er in Vaticaanstad een symposium over de maatregelen die genomen moeten worden om de dreigende ontwrichting van het klimaat te keren. Daarbij gaat het niet alleen over het reduceren van de broeikasgasuitstoot, stelden de 25 wetenschappers. Lees verder

Kerncentrales bouwen proces van de lange adem

OL3 Finland

De OL3 in Finland wordt gezien als klimaatinvestering (afb: tvo.fi)

Er zijn mensen die kernenergie propageren als methode om de energieopwekking koolzuurvrij te maken, maar die vorm van energieopwekking creëert weer andere problemen. Daarnaast is het bouwen van kerncentrales een uiterst traag proces en te ‘vrezen’ valt dat die (ongewenste) energieopwekkers weinig tot niks zal bijdragen aan het terugdringen van de broeikasgasuitstoot. De Finnen kunnen over die traagheid meepraten. In hun land is een kerncentrale op het punt van opstarten aanbeland, zo’n twaalf jaar na de oorspronkelijk geplande opstart. Lees verder

Engeland heft verbod op hydraulische winning toch niet op

schaliegaswinning

Schaliegaswinning gaat met veel geweld gepaard

Tot nu toe is het winnen van olie en gas door het hydraulische breken van het schaliegesteente waarin die fossiele stoffen zijn opgesloten in Engeland verboden. Volgens een mededeling van de Britse regering an het verbod worden opgeheven. Schaliegas- of breekwinning is een controversiële activiteit, die veel schade aan de bodemstructuur zou veroorzaken en fnuikend zou kunnen zijn voor de kwaliteit van het grondwater. Breekwinning blijft verboden in Schotland en Wales. Met de komst van de derde premier in een jaar, Rishi Sunak, wordt het besluit van zij voorgangster Truss weer teruggedraaid. Lees verder

Klimaat knapt niet op van ruimtewedloop naar de maan

SpaceX-baas Elon Musk

Elon Musk (afb: WikiMedia Commons)

Ruim een halve eeuw geleden zette Amerika twee astronauten op de maan, terwijl een derde rondjes om de maan vloog. Nu lijken diverse landen maar ook particulieren er op gebrand om, al of niet bemande, reisjes naar de maan te ondernemen. Wat is het nut van die energieverslindende en (dus) klimaatverpestende maanreisjes? Hebben we te maken met een machtsstrijd tussen de oude heerser (VS) en de opkomende macht (China)? Maar waarom zijn dan ook Zuid-Korea, Japan en nog wat andere landen er zo op gebrand om op die levenloze trabant te komen?
Lees verder

Gras kan meer en vervuilt minder

gras

Gewoon gras

Wat je ver haalt is lekker, maar dat is natuurlijk klinkklare onzin. Oplossingen voor problemen liggen nogal eens vlak voor onze snufferd. We importeren hier in Europa grote hoeveelheden soja, vooral als veevoer, maar de sojateelt is voor een belangrijk deel verantwoordelijk voor het verdwijnen van het regenwoud. Wat dacht je van gras, vroeg Uffe Heiden-Jørgensen van de universiteit van Aarhus zich af? Koeien maken daar eiwitrijke melk van, maar om eiwitrijk voedingsmiddelen te maken hebben we geen koeien nodig. Van gras kun je ook textiel maken of koolstofvezels. Daar komt bij dat gras heel wat minder schade veroorzaakt aan milieu en klimaat dan soja en andere concurrenten als katoen.
Lees verder

“De aarde voor iedereen” is te redden (?)

Aarde voor allenHet lijkt er op dat de Club van Rome de mensheid nog niet heeft afgeschreven. In een nieuwe publicatie (Earth for all) ziet de club nog mogelijkheden de mensheid van klimaatontwrichting te redden, maar dan moet we wel aan de slag, niet alleen met het terugdringen van de broeikasgassen, maar ook met een veel gelijkere verdeling van de vruchten van de aarde dan nu, met de opzet van een duurzame(re) landbouw, de versterking van de positie van de vrouwen en de overgang naar duurzame energie. Voorlopig is het rapport (nog?) niet in het Nederlands verschenen. Lees verder

Waar blijven de houtsnijdende klimaatmaatregelen? (opinie)

Autowegen

De auto is bepalend voor de infrastructuur (afb: arno s)

Hoewel we met de mond belijden dat de klimaat-ontwrichting een belangrijk en groot probleem is lijken we, dat wil zeggen de consumenten in de rijke landen die voor de klimaatverandering verantwoordelijk zijn, niet de harde conclusies te willen trekken die het temperen van die ontwrichting onvermijdelijk maken. Waar blijven de maatregelen die direct hout snijden? Die zijn er wel degelijk maar er wordt nauwelijks over gesproken.Ik rijd nog wel eens op de fiets door Nederlands. Dan moet ik constateren dat dit ideale fietsland (korte afstanden en vlak) vrijwel geheel beheerst wordt door de auto. Begin dit jaar waren er in in Nederland 8,9 miljoen auto’s. Daarvan rijdt het overgrote deel (>95%) nog steeds op fossiele brandstof. De energie die die auto’s gebruiken gaat voor meer dan 90% naar het verplaatsen van die voertuigen zelf. Dat geldt ook voor elektrische auto’s, die, waarom dan ook, als (deel)oplossing worden gezien voor het klimaatprobleem. Totale energieverspilling. Net zoals het doelloos rondrijden in onnutte voertuigen dat voor sport doorgaat.

1. Een belangrijke klimaatmaatregel zou het terugbrengen van het gewicht van de auto zijn, dé bron van die energieverspilling van auto’s. Om te beginnen zouden personenwagens niet zwaarder mogen zijn dan 1000 kg en dat plafond zou steeds verder moeten worden verlaagd. Dat levert een enorme winst op voor klimaat, milieu en grondstofbeschikbaarheid.
2. In Nederland is de infrastructuur geheel ingericht op de auto’s. Die neemt een belangrijk deel van de schaarse ruimte in dit dichtbevolkte land in. Nederland heeft een uiterst hoge wegdichtheid. Toch blijft de Nederlandse overheid mikken op nog meer asfalt. Dat zou zijn om filevorming te voorkomen, maar dat is natuurlijk grote onzin. Die files worden gevormd door voertuigen die voor het overgrote deel maar een persoon bevatten.
Op dat punt valt nog veel te winnen. Je zou rekeningrijden moeten invoeren, waarbij het aantal onbezette plaatsen worden belast of reiskostenvergoeding koppelen aan het aantal meereizigers die iemand meeneemt. Ik geef toe dat de uitvoering daarvan lastig is, maar meer asfalt heeft altijd maar voor zeer korte tijd de files verminderd. Bovendien nemen wegen schaarse ruimte in beslag. Geen mm2 asfalt meer in Nederland, sterker nog: er kan best wel wat weg weg. Schept meteen wat ruimte voor de miljoen huizen (met zonnepanelen en -collectoren) die in Nederland moeten worden gebouwd.
3. Dat de landbouw op de schop moet weten we al tientallen jaren, maar wat hebben we daar hier in Nederland aan gedaan? Nu het conflict tussen landbouwsector en de politiek na veertig jaar onbewegelijkheid uit de hand loopt wordt er net gedaan of de boeren moeten ophouden met boeren. Dat is natuurlijk nonsens. Voeding is onze enige basisbehoefte (de rest is secundair of nog trivialer). Boeren moeten anders gaan boeren. De vleesproductie is een geweldig klimaatbelasting, dus daar moeten we van af. Ook de zuivel is niet bepaald klimaatzuiver, niet in de laatste plaats door de noodzaak dan veevoer te moeten produceren. Onze voeding moet veel plantaardiger worden of misschien wel geheel. Daar valt een hoop te winnen voor klimaat, milieu en onze gezondheid.
4. Verpakkingsmateriaal is een gigantisch probleem. Dat komt met de schaalvergroting van de distributie van producten. Kwetsbare en moeilijk houdbare producten worden stevig ingepakt/verpakt en al dat materiaal wordt meestal maar een keer gebruikt en vervolgens weggegooid. Statiegeld is een goed systeem om die afvalberg te verminderen, maar de grootwinkelbedrijven hebben het statiegeld vrijwel geheel uit hun systeem verdreven. Hef statiegeld op alle verpakkingsmateriaal en maak de producent en detailhandel verantwoordelijk voor de (her)verwerking of het hergebruik daarvan.
5. Bedrijven moeten worden verplicht van elk product dat ze op de markt brengen een levenscyclusanalyse te laten maken voor de effecten op klimaat, milieu en grondstofvoorraden naast de normale beoordeling op deugdelijkheid en veiligheid. Die analyses zouden ook voor bestaande producten moeten worden gemaakt (met alle consequenties van dien). Er zullen regels moeten komen waaraan producten moeten voldoen om op de markt te mogen worden gebracht/gehandhaafd.
6. In de bouw is ook een hoop klimaat- en milieuwinst te behalen. Slopen van gebouwen wordt moeilijker gemaakt. Ook zal van nieuw te bouwen huizen en bedrijfsgebouwen vooraf een milieu- en klimaateffectrapport moeten worden gemaakt.
7. We zullen heel hard moeten nadenken over het systeem dat ons heeft gemaakt tot vernietigers van onze woonplaneet: het kapitalisme. Dat streeft naar winstmaximalisatie en het enige dat telt in dat systeem is of je er geld mee kan verdienen. Ooit heb ik op school geleerd dat economie de verdeling van de schaarste is, maar wat wij nu economie noemen is louter geldeconomie. Hoe zo’n nieuw systeem er uit zou moeten zien weet ik niet, maar op (eigen) winst beluste bedrijven zouden niet de aandrijvers van dat systeem moeten zijn. De verdeling van de schaarste moet leidend worden.
8. In feite zou van alle sectoren moeten worden nagegaan hoe schadelijk ze voor milieu en klimaat zijn. De luchtvaart is daarvan een kwalijke voorbeeld en die bedrijfstak zal drastisch moeten worden ingekrompen. Er zijn meer sectoren die over de schreef gaan zoals grondstofwinning en bouw (naast natuurlijk de landbouw). Dat vergt een grote schoonmaak.
9. Alle nieuwe gebouwen en woningen zouden moeten worden voorzien van zonnepanelen en -collectoren. Wellicht dat ook (organische) zonnecollectoren kunnen worden ‘ingebouwd’ in vensters. Zonneparken op kostbare grond zijn uit den boze. Uiteraard worden gebouwen goed geïsoleerd.
10. Er moet breed ingezet worden op consuminderen, niet in de laatste plaats op het gebied van energieverbruik. Hoeveel machines hebben we nodig om te leven? Het leven wordt een stuk actiever als we onze auto aan de kant zetten en ons per fiets verplaatsen (desnoods een elektrische) en ga nou niet beweren dat dat niet mogelijk is.

10. Een laatste maatregel (voor dit overzicht van ‘snelle’ maatregelen) is niet door afzonderlijke landen uit te voeren, maar moet wereldwijd worden aangepakt. Je zou bijna zeggen dat we daarvoor een wereldregering nodig hebben, maar zolang die er niet is moeten we die taak maar aan de VN toeschuiven. De wereld heeft, zoals we gemerkt hebben, grenzen. Een van die grenzen wordt gesteld door het natuurlijke herstelvermogen van de aarde. Die grens overschrijden we al jaren, vooral door toedoen van het bovenmatige consumptiegedrag in de rijke landen. Ook grondstofvoorraden zijn niet oneindig werd al in 1972 geconstateerd. Die grenzen geven onze (=de wereldbevolking) mogelijkheden aan (maar die hoeven we niet helemaal op te gebruiken). Het lijkt ook verstandig grenzen aan de wereldbevolking te stellen, want hoe meer volk hoe minder te verdelen.

Ik noem hier een aantal zaken die soms direct kunnen worden ingevoerd en andere die wat langere voorbereiding vergen, maar ons (=Nederland) een stuk op weg helpen op de dreigende klimaatontwrichting af te wenden. Ongetwijfeld zijn er nog meer te bedenken, maar mijns inziens zijn dit maatregelen die (relatief) snel hout snijden en uiteraard zal de fossiele industrie zo snel mogelijk moeten worden afgebouwd.

as

De kwalijke rol van ons ongebreidelde bewegen in het klimaatverhaal

autoverkeer

Autoverkeer nauwelijks thema voor klimaatbeleid in de EU

Onze mobiliteit heeft grote gevolgen voor milieu, klimaat, volksgezondheid en grondstofvoorraden, maar tot nu toe wordt het vervoermiddel bij uitstek in de rijke landen, de auto, geheel ontzien. Hier en daar worden wel data genoemd waarop de fossiele auto (die met verbrandingsmotoren) wel genoemd, maar voorlopig wordt er weinig gedaan aan het terugdringen van de broeikasgasuitstoot en de energieverspilling die het autodom met zich meebrengt. Onderzoek van het Mercatorinstituut voor klimaatverandering in Berlijn zou hebben uitgewezen dat het verhogen van de brandstofprijzen een deugdelijk instrument is om de fossiele auto de wereld uit te helpen. Opmerkelijk genoeg zetten ook deze onderzoekers hun kaarten op de elektrische auto als ‘groen’ alternatief voor de fossiele auto. Dat is een gevaarlijk sprookje. Lees verder

De verwoestende invloed van de mens op de aarde

Omvang Noordpoolijs op 10 september 2016

De omvang van het Noordpoolijs op 10 september 2016. De gele lijn is het gemiddelde sinds het begin van de satellietwaarnemingen in 1981 tot 2010 (afb: NSIDC)

De mens heeft een verwoestende invloed op zijn leefomgeving dat loopt van klimaat-ontwrichting, milieuvervuiling, natuur-vernietiging, grondstof-uitputting tot wateruitputting, onder veel meer. Onderzoekers hebben nu een databank ingericht van, tot nu toe, driehonderd door de mens in gang gezette ontwikkelingen: de Human Impacts Database. Daaruit ontstaat het beeld van de mens al vernietiger van zijn eigen leefomgeving, want nee er is geen reserveaarde. Er zijn wel wat lichtpuntjes zoals de ontwikkeling van zonne- en windenergie. Lees verder